Kadına yönelik şiddetin en ağır sonucu olan kadın cinayetleri, Türk ceza hukukunda kasten öldürme suçları kapsamında değerlendirilir. Kanun koyucu bu alanda son yıllarda önemli değişiklikler yapmış ve kadına karşı işlenen öldürme fiillerini ayrıca ağırlaştırılmış yaptırıma bağlamıştır.

Uygulanacak hükümler: Kasten öldürmenin temel hâli TCK m.81’de müebbet hapis cezasıyla cezalandırılır. TCK m.82/1’e göre fiilin kadına karşı işlenmesi (k bendi), eşe veya boşandığı eşe karşı işlenmesi (d bendi), gebe olduğu bilinen kadına karşı işlenmesi (e bendi), tasarlayarak veya canavarca hisle işlenmesi ya da töre saikiyle işlenmesi hâllerinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir.

Ceza indirimlerine ilişkin sınırlamalar: Kadına karşı işlenen suçlarda haksız tahrik (TCK m.29) ve takdiri indirim nedenleri (TCK m.62) bakımından kanunda sınırlayıcı düzenlemeler bulunmaktadır; örneğin sanığın duruşmadaki görünüşteki tutum ve davranışları tek başına takdiri indirim sebebi sayılmaz. Haksız tahrik iddiasının kabulü için de mağdurdan kaynaklanan ve somut delille ispatlanan haksız bir fiilin varlığı gerekir.

Soruşturma aşaması: Olay yeri inceleme raporları, otopsi ve adli tıp raporları, kamera kayıtları, iletişim kayıtları ve tanık beyanları soruşturmanın temelini oluşturur. Önceki şiddet olaylarına ilişkin şikâyetler, 6284 sayılı Kanun kapsamında verilmiş tedbir kararları ve bu kararların uygulanıp uygulanmadığı da dosya bakımından önem taşır.

Mağdur yakınlarının hakları: Hayatını kaybeden kadının yakınları, kamu davasına katılan sıfatıyla katılabilir (CMK m.237); istemleri hâlinde barodan vekil görevlendirilir (CMK m.234). Katılan, delil toplanmasını isteyebilir ve hükme karşı kanun yollarına başvurabilir. Hukuk mahkemesinde ise destekten yoksun kalma tazminatı (TBK m.53) ve manevi tazminat (TBK m.56/2) talep edilebilir.

Kamu görevlilerinin sorumluluğu: Daha önce şiddet başvurusu yapılmış ve gerekli tedbirler alınmamışsa, görevini ihmal eden kamu görevlileri hakkında ayrıca soruşturma talep edilebilir ve idarenin hizmet kusuruna dayalı tam yargı davası gündeme gelebilir. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletin yaşam hakkını koruma yükümlülüğünün ihlal edildiği bu tür durumlarda ihlal kararları vermektedir.

Önleme: Şiddet tehlikesi bulunan hâllerde 6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma, yaklaşmama ve silah teslimi gibi tedbirler şiddetin ispatı aranmaksızın istenebilir; acil durumlarda 112 ve KADES uygulaması kullanılabilir.

Sonuç olarak kadına karşı işlenen kasten öldürme, TCK m.82 uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirir. Mağdur yakınlarının davaya katılması, delillerin eksiksiz toplanması ve varsa kamu görevlilerinin ihmalinin araştırılması bu davalarda belirleyicidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut olaylar için hukuki görüş yerine geçmez.